कल्पितस्य वास्तविकीकरणम् जीवनम् ।


અગણિત ગતિમાન ઈમારતોની સામે મધ્યવર્તિ વૃક્ષ હું બનું.

कल्पितस्य वास्तविकीकरणम् जीवनम्…

“કાલ્પનિકતાથી વાસ્તવિકતા સુધીનું ખેડાણ એટલે જીવન…” સૌ કોઈ કહે છે જીવન બીજા માટે જીવો. પરંતુ મને તો એમ લાગે કે જીવન પોતાના માટે એવું જીવો કે તમારી આસપાસના રહેનારા સૌ કોઈ આનંદમય થૈં જાયે. મનમંદિરમાં આકાર પામી રહેલી એ બધી જ કલ્પનાઓ અને ધટનાઓને તેના મુકામ સુધી લઈ જવા માટે કરવામાં આવેલા પ્રયત્નો એ જ જીવનનો ખજાનો છે. મંઝિલ મળી જાય તો અધૂરપતાની ઉત્કંઠા વિસ્મિત બને… પણ, મુકામ સુધી પહોંચતા જીવાયેલી જિંદગીનો આકાર નિરાકારતાને સ્પર્શ કરવામાં મદદરુપ નિવડે. તથ્યો અને કારણોને અડી રહેવામાં જડતા આવે… એની સામે ધારેલું-વિચારેલું અને ક્યાંક-ક્યાંક અનુભવેલું એ બધું જીવનમાં કરવામાં બાહુમાં બળ ચઢે.

છતાંય, પરિપૂર્ણતાની વ્યાખ્યા દરેક માટે અલગ હોય શકે. કારણ કે आपदाशंकमानेन पुरुषेन विपश्चिता ની વાત બધાને ગળે ના ઊતરે. એના માટે રામને હ્રદયસ્થિત કરવા પડે.

બશીર બદ્ર સાહેબ જેમ કહે છે,
“वो नहीं मिला तो मलाल क्या, जो गुज़र गया सो गुज़र गया,

उसे याद करके ना दिल दुखा, जो गुज़र गया सो गुज़र गया।” 

એક દ્રષ્ટિકોણથી જોતા કવિનો મજબુત સ્વભાવ આ શે’અરમાં પ્રશંસાદ્રષ્ટ થાય છે. પણ અમારા વ્યક્તિત્વને સિક્કાની બીજી બાજુના આયામો જ આકર્ષિત કરે છે. હા, મારા દ્રષ્ટિકોણે હવે જડતા પગપેસારો કરે છે, એવું લાગે… પણ, જ્યાં જડતા તેજસ્વિતા લઈને ઊભી હોય, ત્યાં અડગ રહેવું જ કર્મ-ધર્મ બને છે. શા કારણથી જીવનના તબક્કાઓ અને ઈચ્છાઓને પરાણે છોડી દેવી? આપણે આર્યો અને મહાન કૃષ્ણદ્ધૈપાયાન વ્યાસના વંશજો છીએ. ઈતિહાસની દરેક ધટના એ આપણા રક્તમાં વણાયેલું શ્વેતકણ છે. જે પામવું હોય તે પામી શકવાની ખેવના અને સક્ષમતા આપણામાં છે જ… जो गुज़र गया सो गुज़र गया સામે હું આંગળી ચિંધવા નાનો પડું…પણ, પ્રયત્નબળ તો “સિદ્ધિ તેને જઈ વરે જે પરસેવે ન્હાય” ની વાતને સાબિત કરશે જ…

બીજી એક વાત, સપનાઓ સાકાર કરવા માટે એક મહત્વનો માર્ગ આદિ કાવ્ય રામાયણમાં પ્રશિષ્ટ થયો એવું મને લાગે…
“तद्ब्रूहि वचनं देवि राज्ञो यदभिकाङ्क्षितम्।
करिष्ये प्रतिजाने च रामो द्विर्नाभिभाषते ॥ २.१८.३०

અર્થબ્રહ્મને સમજીએ તો કહેલા વચનને પાળવું અને વિચાર-વાણિ-વર્તનને એકરુપ કરી જીવન જીવવું એ સ્વયંસિદ્ધિ છે. સત્યની કડવાશતા સત્યનો પ્રાણ છે. વાણિનો દેહ સત્યની આત્મા સાથે જોડવાથી જીવન જીવંત બનશે. 

અંતે, આજનો મારો ત્રેવીસમો જન્મદિન મારી કલ્પનાઓને સાકાર વાસ્તવિકતાના પ્રયત્નોમાં દિર્ઘદ્રષ્ટિ આપી આવનારા જન્મદિનોમાં काल्पनिकस्य वास्तविकत्व प्रदानाय कृताः प्रकृष्टाः यत्नाः एव जीवनम् ની પરિભાષાને સાકારીત કરે એ જ ઝંખના. ને, “ARJUN REDDY” નામક તેલુગુ ફિલ્મની પટકથાના પ્રાથમિક ભજવાતી કવિતા કૈંક ગૂઢ કહી જાય છે, જે રજુ કરું છું…

“ये खाली स्थान से भरा अनंत क्षेत्र हैं…
इस महासागर में उभरने वाले कंपन-
आसमान की चुप्पी में परिलक्षित होते हैं।
ईस अनछुइ शुद्धता से छुइ गइ आत्माओं को
कभी भी दूर,
परिस्थिती या आपदाओं से अलग नहीं किया।
ये आत्माएं लग सकती हैं,
लेकिन उनमें ऐक ही जान बसती हैं।।

#રાહબર કથન : સત્યતા એ જીવનની આધ્યાત્મિક સમૃદ્ધિ છે. સમૃદ્ધિને વધારવા મોહ-સ્વાર્થ જરુરી છે. જો બધી જ બાબતોમાં સ્વાર્થ પગપેસારો કરે છે, તો બીજી બાજુના આયામોમાં “રામાયણ”ને જીવનમા લાવવાનો સ્વાર્થ કરવો જોઈએ. પછી જુઓ, જીંદગી તમને શું આપે છે!!!

ઢીંમર દિવેન
૧૪.૦૫.૨૦૧૯

બાવીસી…

IMG_0518

મારા અંતર સુધી પહોંચાડતી ક્ષણોનો સાથી…

 

 

“સાચ્ચે-સાચ્ચું છે, છતાંયે પાંપણોમાં સ્તબ્ધ છે ;

આપણું અસ્તિત્વ જાણે આંખોમાં વિલપ્ત છે…”

 

     ‘બાવીસી’- જીવનના અદ્ભુત બાવીસ વર્ષ પૂર્ણ થયાના આજના જન્મદિનની ખુશીની પળો, એક નવા અહેસાસ, એક નવા જૂનુન અને નવીન ધ્યેયોને સાર્થક કરવા માટેની આજની ક્ષણો. જન્મદિન તો આજે જ છે, પણ મારે મન તો એ દરેક દિન જન્મદિન છે, જ્યારે તમે તમારી ખુશીને ઉજવો છો, વહેંચો છો અને બત્રીસીવાળી મુસ્કાન સહજતાથી દુનિયા સમક્ષ રજુ કરો છો. મિત્રોની મહેફિલમાં, જન્મદિનો, માતા-પિતાના આશીર્વાદ, સાલગીરી, ઘરના પ્રસંગો, વ્યક્તિત્વ ઘડતી વાતો, અહેસાસો, ઈશ્ક અને મહોબ્બત – સંપૂર્ણ સ્થૂળ ઘટનાથી ચેતનવંત બનાવતી દરેક પ્રક્રિયાનો દિન એ મારા મત મુજબ જન્મદિન છે.

 

    વૈશાખની તગતગતી ગરમીમાં જન્મેલા છોકરાની યુવાની અવસ્થા હંમેશ ચકમકતી બની રહે એ જ પ્રાર્થના. સાચે જ, અજુંગતું લાગે નૈં? હા, ક્યારેક ખુદના માટે પણ પ્રાર્થના કરવી જરુરી બને. બાળપણથી યુવાનીમાં પ્રવેશેલા મારા જેવા દરેક મિત્રો શ્વાસોના સીમાડાની ભરચક ગણતરી સાથે જીંદગીને માણવા તો નીકળી પડે છે, પણ જાણી શકતા નથી. વરસતા વરસાદની બે બુંદો વચ્ચેનું અંતર પણ જાણવું જેટલું સહજ છે, એટલું જ સહજ જીંદગીને જાણવું છે. ક્યાંક માતાના ખોળામાં, ક્યાંક બહેનના પ્રેમમાં, ક્યારેક પપ્પાના ઠપકામાં, મિત્રોની મોજમાં, વડિલોની સમજણમાં, અણિયારી યુવાનીની પળોજણમાં તો ક્યાંક વિલુપ્ત ને એકાંત થતી આ ક્ષણો જીંદગીને માણવાની મજબુતી છે, તેથી આ બાવીસીની દરેક પળો જન્મદિનની લ્હાણી છે.

 

      ઈચ્છાઓ બ્રહ્માંડ જેવી હોય છે. જીંદગીના દરેક પ્રસંગે એ નવીન કુંપળતા લઈને વિસ્તરે છે, ફૂલે છે, ફાલે છે. આ ખ્વાહિશોના દરેક રસ્તાં એ શ્વાસોમાં ગુંથેલા ઓક્સિજન માફક છે, જે સતત મને જીવાડવા માટે પ્રેરણા પુરી પાડે છે. જીંદગી અંતે તો મૃત્યું જ છે. પણ મારો મતલબી જીવ કહે છે, આપણા સૌ કોઈનો અંતિમ ધ્યેય પ્રેમ છે. આકાશથી આગળ વધતાં એ સાંજનું કેસરીયા સળવળાત દેખાય છે, ત્યાં પગલાં પાડીને એ ઘમરોળ સૂર્યને ચૂંમવું અને આંખોમાં ભરવું એ પ્રેમ છે. જે હાલમાં છું, તે હાલને સ્વિકારવું એ પ્રેમ છે. જીંદગીના દરેક પગથિયાંમાં પોતાની ક્ષમતાથી એક ડગલું આગળ વધવું એ પ્રેમ છે. ‘પોતાના વર્જિન હોઠોની રેખાને પ્રિયતમાની હોઠોની રેખાની સમકક્ષ કરવું એ પ્રેમ છે. અહેસાસો, આવેગો, વિચારો, ક્રિયાઓ, પ્રિતક્રિયાઓ, વાણિપણું, વાત્સલ્ય અને પોતાની સુક્ષ્મ કોમળતાનું આલિંગન ભરવું એ પ્રેમ છે. આ પ્રેમ સતત જીવવા માંગે છે, એને જીવાડો. તમારા વિચારોને વ્યક્ત કરો અને ખુદને જીવાડો. ખરા અર્થમાં આ જન્મદિન છે.

 

       રક્તનું શીરા અને ધમનીમાં વહેવાનું કારણ છે તમારી ખુમારી. પ્રકૃતિની ચેતનવંતતા છે એનો વહેણ. સુરજ-ચાંદની ગતિ, દરિયાની ચિત્કારતા, ‘શ્યામ’ શબ્દનું ધગધગતું કહેણ, પ્રેમનું આલિંગન, હ્રદયના ધબકારા, આંખોના સપના, પાંપણોના પલકારા, ફૂલોનો સુવાસ અને ઈશ્વરનો એકાંતિક સતત પંપાળતો સંદેશ – આ બધું જ મારા માટે છે. મનના માળવે માધવ સુધી પહોંચવા માટે મારે ખુદ જ મને ચાહવું પડે. આ અહેસાસને સતત મનના દ્ધારો પર ખખડાવવા પડે. સક્ષમતા અને ઈચ્છાશક્તિને ભેગી કરીને જ્યારે આપણે પોતાની જાત પર વિશ્વાસ કરતાં શીખી જઈએ, ત્યારે જન્મદિન ઉજવવાની ક્ષણો નીકળે. એકદમ સાચું કહું તો આપણું અસ્તિત્વ જ આપણો પડઘો અને પડછાયો બનીને જીવે એવી વાત છે, જેમાં ન શરમના ટોપલાં પડે, ન આંખોમાં સંશય ઉદ્ભવે, ન દુન્યવિ બંધન-ત્રાજવા નડે, ના કે પોતાના જ આકરા શબ્દો સંભળાય. સાવ સહજ અને સરક્ળ બનીને જીવનને ચાહો, માણો, ચુંબન ભરો, આલિંગન કરો, લાગે તો તેના અદ્રશ્ય કાનોમાં પોતાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરો, ગલગલીયા કરો અને કાયનાતને પોતાનાથી રુબરું કરાવો, તો અને તો જ આ બાવીસીથી આગળ હું જન્મદિન ઉજવો.

 

#રાહબર કથન : જીંદગીનું અંતિમ સત્ય તમે પોતે જ છો, તમારો મોહ તમારા જીવન પર રાખો, થોડા મતલબી બનીને પોતાની જાત સ્વચ્છ-પવિત્ર બનાવો. પછી જુઓ, જીંદગી તમને શું આપે છે!!!

 

ઢીમર દિવેન.

૧૪.૦૫.૨૦૧૮